Đọc bài thơ "Đêm say" của Hà Tân

                                                         Nguyễn Thị Phương Anh

ĐÊM SAY

              (Hà Tân)

Bộ đội quen thăm bản cũ

Gặp bà con hết mình vui

Trai gái mừng

Rượu xòe đó bạn

Cười đùa níu kéo

Rung rinh sàn ngồi

Rượu ngô

Từng bát... từng bát

Rượu tràn trề

Sóng sánh môi

Bếp củi bập bùng bóng vách

Rừng khuya huyền ảo trăng soi

Chưa vãn cuộc đã nhiều chếnh choáng

Ngây ngất em

Long lanh mắt cười

Khăn piêu trễ rơi xuống ngực

Nâng bát rượu tình em mời chung hơi

Mắt em hồng lung linh đáy bát

Hương em nồng 

Tôi khát đến mềm môi

Tiếng tắc kè

Tiếng nai tác... gió

Em ngả nghiêng nhòa trong mắt quay

Mình không là mình nữa

Rượu cứ đổ

Bát vơi bát đầy

Bồng bềnh giữa trời tiên nữa

Đêm say.

    Đọc “ Đêm say”của tác giả Hà Tân, ta có thể dễ dàng nhận ra cảm hứng thơ được khơi nguồn từ một ngày bộ đội ta được về thăm bản, trong đêm liên hoan lửa trại ấm tình quân. 

    Một cuộc rượu được mở ra: Có khởi đầu là “Rượu xòe đón bạn” rộn rã vui vẻ, về khuya có “rượu tình em mời chung hơi” để rồi “anh ngây ngất em”, và khi tàn cuộc thì các anh lính như “bồng bềnh giữa trời tiên nữ”... Có thể ai đó từng lấy chuẩn mực kỷ luật quân đội, hay phẩm chất đạo đức của bộ đội Cụ Hồ để săm soi, phê phán“Đêm say”của các anh lính. Riêng tôi, tôi lại thấy cái say của các anh rất đáng yêu và đáng tin cậy. Họ say để tìm lại những xúc cảm tình yêu của con người, cảm xúc mà họ buộc phải kìm nén, khi triền miên ngày tháng lao vào trận mạc. Họ say vì đã dành sự nồng nhiệt hết mình với đồng bào mà họ sẵn sàng hi sinh tính mạng để bảo vệ. Say đấy, chuếnh choáng đấy, thậm chí đã nghe tiếng gọi của nơi hoang dã: Tiếng tắc kè, tiếng nai…tác gió. Nhưng … có một "tiếng còi" tuýt lên từ ngay trong tâm hồn trí nghĩ của người lính. Đó là tiếng còi cảnh báo của nhân phẩm giúp cho họ không cho phép mình vượt qua giới hạn, dù say, rất say. "Tiếng còi" đó vang lên ở câu thơ “Mình không là mình nữa”. Nó được đặt chen ngang giữa một tràng thơ say. Nghiêm nghị, tỉnh táo, sắc lạnh. Nó nhắc nhở: Vui đấy, say đấy nhưng liệu chừng không được để mất mình. Người lính đã tự cảnh báo và neo mình vào cội rễ của phẩm hạnh, của đạo đức cách mạng. Vì thế, bài thơ dù khép lại vẫn rung ngân xúc cảm trong sáng, thiện lành. Và người đọc nhận ra rằng: “Đêm say” của người lính chính là sự khơi nguồn cho những cảm xúc bung nở trên nền trời, đẹp như pháo hoa trong đêm lễ hội vậy…Nó thật đáng trân trọng biết bao!

 

Ghi chú: Hà Tân sinh 1927. Quê quán: Bắc Giang. Chỗ ở: Lan trì, Cổ Loa, Đông Anh, Hà Nội. Tham gia lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam từ năm 1946- 1973.