(Nguyễn Thị Phương Anh)
Biển trời lồng lộng hoàng hôn
Nghiêng
mình đón gió thả hồn cõi xưa
Em là... con sóng đung đưa
Biển anh... muôn
ánh trăng lùa… mơn man
Xuân qua hạ
đến bao lần
Nhớ anh… ôm
biển… cuộn dâng sóng trào
Trở về về phố núi xôn xao
Âm thầm biển
nhớ cồn cào niềm xưa.
Bài thơ "Biển nhớ" của Nguyễn Thị Phương Anh là một tiếng lòng tha thiết, đầy trăn trở và hoài niệm về một tình yêu đã qua. Chỉ với với 4 cặp lục bát ngắn gọn, tác giả đã gói gọn cả một không gian bao la của biển cả và một khoảng trời mênh mông của nỗi nhớ.
Dưới đây là những cảm nhận và bình giá chi tiết về nét đẹp của tác phẩm này:
Mở đầu bài thơ, tác giả vẽ ra một bức tranh thiên nhiên nhuốm màu tâm trạng:
Biển trời lồng lộng hoàng hôn Nghiêng mình đón gió thả hồn cõi xưa
Hoàng hôn là khoảng khoảnh khắc dễ gợi lòng người về những điều xưa cũ. Giữa cái "lồng lộng" của biển trời, con người trở nên nhỏ bé nhưng tâm hồn lại mở rộng đến vô cùng. Hành động "nghiêng mình", "thả hồn cõi xưa" cho thấy một tư thế chủ động tìm về ký ức. Tác giả không trốn chạy quá khứ mà mở lòng để đón nhận nó, dù biết hoài niệm có thể mang lại niềm đau.
Đến khổ thơ thứ hai, biển không còn là một cảnh tượng khách quan nữa, nó đã hóa thân thành hình mẫu của tình yêu:
Em là ... con sóng đung đưa
Biển anh... muôn ánh trăng lùa… mơn man
Sự ví von này tuy quen thuộc trong thi ca nhưng vẫn đầy sức gợi. "Em" là sóng – mềm mại, chuyển động, luôn khát khao bao bọc. "Anh" là biển – rộng lớn, bao dung, mang theo "muôn ánh trăng lùa". Sự kết hợp giữa sóng, biển và ánh trăng tạo nên một không gian tình yêu vừa lãng mạn, vừa dịu dàng, "mơn man" và đầy tình tứ. Sự đan cài giữa "em" và "anh" ở đây cho thấy một thủa mặn nồng, hòa quyện khăng khít.
Thời gian trôi đi như một quy luật bất biến của tự nhiên, nhưng nỗi nhớ thì dường như bất chấp thời gian:
Xuân qua hạ đến bao lần Nhớ anh… ôm biển… cuộn dâng sóng trào
Cụm từ "xuân qua hạ đến bao lần" diễn tả dòng thời gian đằng đẵng. Nhiều mùa đã thay đổi, nhưng tình cảm trong lòng nhân vật trữ tình vẫn vẹn nguyên. Những dấu chấm lửng liên tiếp (Nhớ anh… ôm biển…) như những nhịp ngắt quãng đầy nén nhịn, để rồi vỡ òa ở ba từ cuối: "cuộn dâng sóng trào". Nỗi nhớ không còn âm ỉ nữa, nó có hình, có khối, có sức mạnh mãnh liệt như những con sóng dữ dội xô vào bờ.
Khổ thơ cuối cùng tạo ra một sự chuyển dịch không gian đột ngột nhưng hoàn toàn hợp lý về mặt tâm trạng:
Trở về phố núi xôn xao
Âm thầm biển nhớ cồn cào tình xưa.
Từ "biển" bao la, nhân vật trữ tình trở về với "phố núi". Sự đối lập giữa cái "xôn xao" của phố thị với cái "âm thầm" trong lòng lòng người càng làm tôn lên sự cô đơn. Ở nơi không có biển, người ta lại nhớ biển da diết nhất. "Biển nhớ" ở đây đã không còn là danh từ chỉ sóng nước nữa, mà là một không gian tinh thần – một bờ bến của hoài niệm. Từ láy "cồn cào" khép lại bài thơ như một nốt lặng đầy nhức nhối, khẳng định tình xưa tuy đã cũ nhưng sức sống của nó trong lòng người thì chưa bao giờ tắt.
"Biển nhớ" của Nguyễn Thị Phương Anh là một bài thơ thành công trong việc sử dụng thể thơ lục bát truyền thống để diễn tả tâm trạng hiện đại. Điểm hay của bài thơ nằm ở chỗ:
Ngôn từ giản dị, giàu sức gợi: Không dùng những từ ngữ quá đao to búa lớn, bài thơ đi vào lòng người bằng sự chân thành, mộc mạc.
Nhịp điệu êm ái như sóng biển: Thể thơ lục bát kết hợp với các từ láy (lồng lộng, đung đưa, mơn man, xôn xao, cồn cào) tạo ra một âm hưởng lúc trầm lắng, lúc dạt dào như chính nhịp vỗ của những con sóng lòng.
Bài thơ là một khúc ca buồn nhưng đẹp về một tình yêu dẫu không còn vẹn tròn ở hiện tại nhưng vẫn mãi là một phần tài sản tinh thần vô giá trong ký ức của người ở lại.
1
Tiếng ve dè dặt
nắng tắt đầu hồi
nụ hồng trên môi
Xin đừng theo ngọn gió trôi
Chút hương ve vuốt hồn tôi đêm buồn.
2
Hồ khuya
trăng khuyết
nhân đôi
Ngước tìm về phía xa xôi
Thắp lên muôn đốm lửa ngời dấu yêu.
3
Phanxipăng
bồng bềnh sương
còn chút tà dương
Vàng lên phiến đá khiêm nhường
Sâu trong khe cạn thoảng vương tơ chiều.
4
Đất nẻ
lúa nghẹn đòng
những ngày long đong
Mong trời cúi mặt mà trông
Trần ai muôn ngả quặn lòng áo cơm.
5
Lũ đi
bùn lẫn đá
đâu rồi người thương
Một vùng cháy đỏ vàng hương
Rưng rưng lá nhỏ hạt sương… lạnh chiều.
LỜI BÌNH
Nguyễn Thị Phương Anh
ĐÊM SAY
(Hà Tân)
Bộ đội quen thăm bản cũ
Gặp bà con hết mình vui
Trai gái mừng
Rượu xòe đó bạn
Cười đùa níu kéo
Rung rinh sàn ngồi
Rượu ngô
Từng bát... từng bát
Rượu tràn trề
Sóng sánh môi
Bếp củi bập bùng bóng vách
Rừng khuya huyền ảo trăng soi
Chưa vãn cuộc đã nhiều chếnh choáng
Ngây ngất em
Long lanh mắt cười
Khăn piêu trễ rơi xuống ngực
Nâng bát rượu tình em mời chung hơi
Mắt em hồng lung linh đáy bát
Hương em nồng
Tôi khát đến mềm môi
Tiếng tắc kè
Tiếng nai tác... gió
Em ngả nghiêng nhòa trong mắt quay
Mình không là mình nữa
Rượu cứ đổ
Bát vơi bát đầy
Bồng bềnh giữa trời tiên nữa
Đêm say.
Đọc “ Đêm say”của tác giả Hà Tân, ta có thể dễ dàng nhận ra cảm hứng thơ được khơi nguồn từ một ngày bộ đội ta được về thăm bản, trong đêm liên hoan lửa trại ấm tình quân.
Một cuộc rượu được mở ra: Có khởi đầu là “Rượu xòe đón bạn” rộn rã vui vẻ, về khuya có “rượu tình em mời chung hơi” để rồi “anh ngây ngất em”, và khi tàn cuộc thì các anh lính như “bồng bềnh giữa trời tiên nữ”... Có thể ai đó từng lấy chuẩn mực kỷ luật quân đội, hay phẩm chất đạo đức của bộ đội Cụ Hồ để săm soi, phê phán“Đêm say”của các anh lính. Riêng tôi, tôi lại thấy cái say của các anh rất đáng yêu và đáng tin cậy. Họ say để tìm lại những xúc cảm tình yêu của con người, cảm xúc mà họ buộc phải kìm nén, khi triền miên ngày tháng lao vào trận mạc. Họ say vì đã dành sự nồng nhiệt hết mình với đồng bào mà họ sẵn sàng hi sinh tính mạng để bảo vệ. Say đấy, chuếnh choáng đấy, thậm chí đã nghe tiếng gọi của nơi hoang dã: Tiếng tắc kè, tiếng nai…tác gió. Nhưng … có một "tiếng còi" tuýt lên từ ngay trong tâm hồn trí nghĩ của người lính. Đó là tiếng còi cảnh báo của nhân phẩm giúp cho họ không cho phép mình vượt qua giới hạn, dù say, rất say. "Tiếng còi" đó vang lên ở câu thơ “Mình không là mình nữa”. Nó được đặt chen ngang giữa một tràng thơ say. Nghiêm nghị, tỉnh táo, sắc lạnh. Nó nhắc nhở: Vui đấy, say đấy nhưng liệu chừng không được để mất mình. Người lính đã tự cảnh báo và neo mình vào cội rễ của phẩm hạnh, của đạo đức cách mạng. Vì thế, bài thơ dù khép lại vẫn rung ngân xúc cảm trong sáng, thiện lành. Và người đọc nhận ra rằng: “Đêm say” của người lính chính là sự khơi nguồn cho những cảm xúc bung nở trên nền trời, đẹp như pháo hoa trong đêm lễ hội vậy…Nó thật đáng trân trọng biết bao!
Nguyễn Thị Phương Anh
Kìa mùa đang bung nở
Trong những cánh hoa cười
Nắng tô màu rực rỡ
Tỏa muôn vàn sắc tươi
Sông Hồng ơi về đâu
Đừng rời xa cách biệt
Xin gửi tình tha thiết
Cho ta nối nhịp cầu.
Những ngôi nhà mái nâu
Trầm mặc neo phố cổ
Đêm ngày trao nỗi nhớ
Hà Nội xưa... thuở nào.
Tòa cao ốc vờn mây
Tượng hình bao khát vọng
Thế vươn mình trụ vững
Sức sống mới dâng đầy.
Hà Nội ở trong tôi
Trải qua nhiều mất được
Vẫn vẹn lòng sau trước
lưu giữ hồn nước non.
(Tác phẩm đã được gửi dự thi mừng Đảng, mừng xuân tháng 12 năm 2025)
(Nguyễn Thị Phương Anh - Lớp D, K5 Khoa Văn - Đại học Sư phạm Xuân Hòa)
Thoảng con gió khẽ lay miền ký ức
Sườn đồi quen thoai thoải dốc thời gian
Đâu lối nhỏ in dấu chân thuở ấy
Dòng sông mơ thâu áng thu vàng.
Góc cà phê... nghe tiếng lòng thủ thỉ
Nhạc rung ngân da diết nỗi u hoài
Một chiếc lá hồn nhiên chao liệng
Chạm ánh nhìn... nhè nhẹ... đậu bờ vai...
Ký túc xá lặng trầm trong se lạnh
Bức tường rêu khắc khoải nhớ bóng ai
Khung cửa sổ, trăng chiều mắc võng
Thoáng hình em... xao xuyến cả đêm dài...
Ta về đây... mái ấm trường xưa
Gặp các bạn, thầy cô mùa đại lễ
Tay nắm chặt tay niềm vui nhòa lệ
Sư phạm ơi… thương mãi… để bây giờ…
Hồ Đại Lải... tiếng cười rung mặt nước
Thời sinh viên… kỷ niệm ùa về
Có mối tình đầu rạo rực say mê
Những câu chuyện vun đầy theo năm tháng…
Tạm biệt nhau... bịn rịn... luyến lưu...
Ta đi tiếp đường đời còn bao điều trăn trở
Nhưng sẽ chẳng thể quên nơi hẹn ngày gặp gỡ.
Xuân Hòa thân yêu... trong sáng tuổi xuân
hồng.
(PA)
