Nguyễn Thị Phương Anh
ĐÊM SAY
(Hà Tân)
Bộ đội quen thăm bản cũ
Gặp bà con hết mình vui
Trai gái mừng
Rượu xòe đó bạn
Cười đùa níu kéo
Rung rinh sàn ngồi
Rượu ngô
Từng bát... từng bát
Rượu tràn trề
Sóng sánh môi
Bếp củi bập bùng bóng vách
Rừng khuya huyền ảo trăng soi
Chưa vãn cuộc đã nhiều chếnh choáng
Ngây ngất em
Long lanh mắt cười
Khăn piêu trễ rơi xuống ngực
Nâng bát rượu tình em mời chung hơi
Mắt em hồng lung linh đáy bát
Hương em nồng
Tôi khát đến mềm môi
Tiếng tắc kè
Tiếng nai tác... gió
Em ngả nghiêng nhòa trong mắt quay
Mình không là mình nữa
Rượu cứ đổ
Bát vơi bát đầy
Bồng bềnh giữa trời tiên nữ
Đêm say.
Đọc “ Đêm say”của tác giả Hà Tân, ta có thể dễ dàng nhận ra cảm hứng
thơ được khơi nguồn từ một ngày bộ đội ta được về thăm bản, trong đêm liên
hoan lửa trại ấm tình quân.
Một cuộc rượu được mở ra: Có khởi đầu là “Rượu xòe đón bạn” rộn
rã vui vẻ, về khuya có “rượu tình em mời
chung hơi” để rồi “anh ngây ngất em”, và khi tàn cuộc thì các anh lính như “bồng bềnh giữa
trời tiên nữ”... Có thể ai đó từng
lấy chuẩn mực kỷ luật quân đội, hay phẩm chất đạo đức của bộ đội Cụ Hồ để săm
soi, phê phán“Đêm say”của các anh
lính. Riêng tôi, tôi lại thấy cái say của các anh rất đáng yêu và đáng tin cậy.
Họ say để tìm lại những xúc cảm tình yêu của con người, cảm xúc mà họ buộc phải
kìm nén, khi triền miên ngày tháng lao vào trận mạc. Họ say vì đã dành sự nồng
nhiệt hết mình với đồng bào mà họ sẵn sàng hi sinh tính mạng để bảo vệ. Say
đấy, chuếnh choáng đấy, thậm chí đã nghe tiếng gọi của nơi hoang dã: Tiếng tắc kè, tiếng nai…tác gió. Nhưng … có một "tiếng còi" tuýt lên từ ngay trong tâm
hồn trí nghĩ của người lính. Đó là tiếng còi cảnh báo của nhân phẩm giúp cho họ
không cho phép mình vượt qua giới hạn, dù say, rất say. "Tiếng còi" đó vang lên ở
câu thơ “Mình không là mình nữa”. Nó
được đặt chen ngang giữa một tràng thơ say. Nghiêm nghị, tỉnh táo, sắc lạnh. Nó
nhắc nhở: Vui đấy, say đấy nhưng liệu chừng không được để mất mình. Người lính đã tự cảnh báo và neo mình vào cội rễ của phẩm hạnh, của đạo đức cách mạng. Vì thế, bài thơ dù khép lại vẫn rung ngân xúc cảm trong sáng, thiện lành. Và người đọc nhận ra rằng: “Đêm say” của người lính chính
là sự khơi nguồn cho những cảm xúc bung nở trên nền trời, đẹp như pháo hoa
trong đêm lễ hội vậy…Nó thật đáng trân trọng biết bao!
Ghi chú: Hà Tân sinh 1927. Quê quán: Bắc Giang. Chỗ ở: Lan trì, Cổ Loa, Đông Anh, Hà Nội. Tham gia lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam từ năm 1946- 1973.
